Wkr\u00f3tce po swoim nawr\u00f3ceniu, Franciszek prowadzi\u0142 samotne \u017cycie poza murami Asy\u017cu. Pewnego styczniowego dnia 1206 roku mijaj\u0105c zniszczony ko\u015bci\u00f3\u0142ek znany jako San Damiano, us\u0142ysza\u0142 g\u0142os m\u00f3wi\u0105cy do niego, aby wszed\u0142 tam do \u015brodka i pomodli\u0142 si\u0119. Wszed\u0142 i kl\u0119kn\u0105\u0142 przed krzy\u017cem. Nast\u0105pi\u0142 czas kontemplacji i ekstazy. Podczas wpatrywania si\u0119 w krzy\u017c Franciszek ujrza\u0142 poruszaj\u0105ce si\u0119 wargi Jezusa i us\u0142ysza\u0142 s\u0142owa: „Franciszku id\u017a i odbuduj m\u00f3j dom, kt\u00f3ry jak widzisz popada w ruin\u0119”. Biedaczyna przepe\u0142niony rado\u015bci\u0105 i podziwem natychmiast wsta\u0142, aby wykona\u0107 polecenie.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo skoncentrowa\u0142 si\u0119 na odbudowie ko\u015bci\u00f3\u0142ka San Damiano i okolicznych kapliczek. Ale kiedy Pan obdarzy\u0142 go wieloma na\u015bladowcami, zrozumia\u0142 polecenie odrodzenia \u017cycia w ludzie Bo\u017cym. Jego zadanie zosta\u0142o potwierdzone przez papie\u017ca Innocentego III, kt\u00f3ry mia\u0142 sen o Ko\u015bciele w kszta\u0142cie Bazyliki \u015bw. Jana na Lateranie przechylaj\u0105cej si\u0119 tak, jakby mia\u0142a si\u0119 za\u0142ama\u0107 i jaki\u015b ma\u0142y cz\u0142owiek zatrzyma\u0142 j\u0105 od zawalenia. Gdy papie\u017c rozpozna\u0142 w Franciszku tego ma\u0142ego cz\u0142owieka ze swojego snu, zatwierdzi\u0142 Zakon franciszka\u0144ski i jego regu\u0142\u0119 \u017cycia (1209 lub 1210 r.).
\nPoprzez wieki, krzy\u017c symbolizowa\u0142 franciszkanom misj\u0119 odnowy Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

TYP KRZY\u017bA<\/strong><\/p>\n

Krzy\u017c ten jest zwany ikon\u0105 krzy\u017ca. Zawiera wizerunki ludzi, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 ma znaczenie w odczytaniu symboliki krzy\u017ca. Tradycja takich krzy\u017cy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w Ko\u015bciele Wschodnim i zosta\u0142a przeniesiona przez mnich\u00f3w syryjskich do Umbrii (region Italii). Krzy\u017c \u015aw. Damiana by\u0142 jednym z wielu krzy\u017cy namalowanych z podobnymi, postaciami w XII wieku w Umbrii. Imi\u0119 malarza jest nieznane. Celem tej ikony by\u0142o ukazanie znaczenia owego wydarzenia i wzmocnienie ludzkiej wiary. Wnioski te zosta\u0142y osi\u0105gni\u0119te na podstawie bada\u0144 historycznych krzy\u017ca i zwi\u0105zanej z nim literatury.
\nAutor uzna\u0142 r\u00f3wnie\u017c za po\u017cyteczne por\u00f3wnanie krzy\u017ca \u015bw. Damiana z podobnymi sobie w sztuce umbryjskiej (np. do szko\u0142y autorstwa Giunto Pisano; jego ikona pochodz\u0105ca prawdopodobnie z 1236 roku znajduje si\u0119 obecnie w muzeum przy klasztorze Porziuncola w Santa Maria degli Angeli; warto tak\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na krzy\u017c z XII wieku umieszczony nad o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym w Bazylice \u015bw. Klary w Asy\u017cu). W 1938 roku krzy\u017c zosta\u0142 odnowiony i przywr\u00f3cony swojemu pierwotnemu wygl\u0105dowi.<\/p>\n

CHRYSTYS UKRZY\u017bOWANY<\/strong><\/p>\n

Jezus Chrystus jest ukazany jako posta\u0107 zraniona, ale i silna. Stoi prosto i zdecydowanie. Jego aureola ju\u017c ukazuje wizerunek chwalebnego krzy\u017ca. Biel i jasno\u015b\u0107 cia\u0142a Pana kontrastuje z ciemnoczerwon\u0105 i czarn\u0105 barw\u0105 wok\u00f3\u0142 cia\u0142a i dlatego uwydatnia wyniesienie Jezusa. U\u017cyty zestaw barw podkre\u015bla \u017cycie boskiej natury w ciele przeszytym gwo\u017ad\u017ami na r\u0119kach i nogach, okaleczonym przez koron\u0119 cierniow\u0105 na g\u0142owie i przez w\u0142\u00f3czni\u0119 \u017co\u0142nierza w Jego boku. \u00d3w wizerunek Pana kontrastuje z triumfalnym, kr\u00f3lewskim Chrystusem malowanym na krzy\u017cu w poprzednich wiekach oraz z cierpi\u0105cym, umieraj\u0105cym, ukrzy\u017cowanym Chrystusem, przedstawianym og\u00f3lnie przez artyst\u00f3w pocz\u0105wszy od XIV wieku. Pan w por\u00f3wnaniu z innymi postaciami jest ukazany w naturalnej wielko\u015bci. Jest to zrobione po to, by zwr\u00f3ci\u0107 nasz\u0105 uwag\u0119 na Jezusa – Osob\u0119, kt\u00f3ra ma by\u0107 uwielbiona. Ponad g\u0142ow\u0105 Jezusa znajduje si\u0119 inskrypcja w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim: Jezus z Nazaretu Kr\u00f3l \u017bydowski (IHS NAZARE REX IUDEORU).<\/p>\n

KOLORY I \u015aWIAT\u0141O<\/strong><\/p>\n

Krzy\u017c przemawia w dw\u00f3ch podstawowych kolorach: czerwony – symbol Bo\u017cej mi\u0142o\u015b\u0107i i przelania krwi, i czarny – symbol sprzeciwu, \u015bmierci i grzechu. Mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa jest \u017ar\u00f3d\u0142em wewn\u0119trznej przemiany. ,,Gdzie zwyci\u0119\u017cy\u0142 grzech, tam jeszcze bardziej rozla\u0142a si\u0119 \u0142aska.” Patrz\u0105c na krzy\u017c, powinni\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na \u015bwiat\u0142o, wychodz\u0105ce z Ukrzy\u017cowanego: ,,Ja jestem \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata.” ( J 8, 12 ). G\u0142ow\u0119 Jezusa, zamiast cierniowej korony, otacza z\u0142ota aureola – symbol panowania. Tak samo osoby, kt\u00f3re s\u0105 pod ramionami krzy\u017ca – o\u015bwiecone \u015bwiat\u0142em – one maj\u0105 udzia\u0142 w chwale Chrystusa. Kolory szat te\u017c maj\u0105 swoje znaczenie. Bia\u0142y kolor symbolizuje najwy\u017cszy Byt i \u015bwiadczy o zwyci\u0119ztwie nad si\u0142ami z\u0142a. To jest symbol wewn\u0119trznej przemiany i odrodzenia. B\u0142\u0119kitny kolor – symbol \u015bw. Ducha, albo ducha, kt\u00f3ry daje \u017cycie.<\/p>\n

G\u0141\u00d3WNI \u015aWIADKOWIE<\/strong><\/p>\n

Kolejne, szczeg\u00f3lnie wyeksponowane ze wzgl\u0119du na wielko\u015b\u0107 figury to, \u015bwiadkowie ukrzy\u017cowania i najbli\u017csi Jezusa jako Pana. Po lewej stronie znajduje si\u0119 Maryja – Matka Jezusa, \u015bw. Jan (umi\u0142owany ucze\u0144, kt\u00f3remu Jezus powierzy\u0142 swoj\u0105 Matk\u0119).<\/p>\n

Po prawej za\u015b, widzimy Mari\u0119 Magdalen\u0119, Mari\u0119 matk\u0119 Jakuba oraz setnika, kt\u00f3ry w Ewangelii wg \u015bw. Marka wyzna\u0142: „Prawdziwie ten cz\u0142owiek by\u0142 Synem Bo\u017cym” (Mk 15,38<\/a>Mk 15,38
English: World English Bible - WEB<\/a><\/b>
301 Moved Permanently\n\nMoved Permanently\nThe document has moved .

WP-Bible plugin<\/a><\/span><\/span>). Zar\u00f3wno Maryja jak i Maria Magdalena maj\u0105 r\u0119ce tak u\u0142o\u017cone, i\u017c dotykaj\u0105 one swoich policzk\u00f3w, wyra\u017caj\u0105c wyj\u0105tkowy smutek i \u017cal. Ten gest by\u0142 powszechnie stosowanym \u015brodkiem ekspresji w sztuce sakralnej XII i XII wieku. Pierwsi czterej \u015bwiadkowie s\u0105 \u015bwi\u0119tymi, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cili swoje \u017cycie dla Pana i dlatego te\u017c ukazani s\u0105 z aureolami. Setnik jest przedstawiony w klasycznej pozycji \u015bwiadka chrze\u015bcija\u0144skiego. Trzy palce jego prawej d\u0142oni s\u0105 u\u0142o\u017cone w tradycyjny znak, kt\u00f3ry oznacza „Ja m\u00f3wi\u0119”. W kontek\u015bcie chrze\u015bcija\u0144skim oznacza to: „Za\u015bwiadczam, \u017ce Jezus jest Panem”. (Istnieje r\u00f3wnie\u017c druga tradycja, kt\u00f3ra widzi w tym sposobie przedstawienia postaci setnika m\u00f3wi\u0105cego do Jezusa: „I dlatego ja sam, nie uwa\u017ca\u0142em si\u0119 za godnego przyj\u015b\u0107 do Ciebie. Lecz powiedz s\u0142owo, a m\u00f3j s\u0142uga b\u0119dzie uzdrowiony” (\u0141k 7,7). Na tej podstawie obserwator, kt\u00f3ry jest widoczny nad ramieniem setnika, jest uto\u017csamiany jako uzdrowiony s\u0142uga. Owa refleksja mo\u017ce by\u0107 po\u017cyteczna, ale prawdopodobnie nie by\u0142a zamierzona przez artyst\u0119).<\/p>\n

\u015aWIADKOWIE MNIEJSI<\/strong><\/p>\n

Trzy mniejsze figury umiejscowione poni\u017cej g\u0142\u00f3wnych \u015bwiadk\u00f3w \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ukrzy\u017cowaniem Jezusa. Po lewej stronie znajduje si\u0119 Longinus rzymski \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry przebi\u0142 w\u0142\u00f3czni\u0105 bok Jezusa (zob. J 19,33). Krew tryskaj\u0105ca z ramienia Jezusa sp\u0142ywa od \u0142okcia prosto w d\u00f3\u0142 na zakryt\u0105 stron\u0119 twarzy Longinusa. W innych „obrazach” krew sp\u0142ywa na oko Longinusa, kt\u00f3ry wed\u0142ug tradycji zosta\u0142 uleczony ze \u015blepoty na jedno oko w czasie krzy\u017cowania Jezusa.
\nPo prawej za\u015b stronie (na tej samej wysoko\u015bci) znajduje si\u0119 Stephaton. Malarstwo umbryjskie, przedstawiaj\u0105ce ukrzy\u017cowanie, regularnie ukazuje Longinusa i Stephatona jako istotne figury u st\u00f3p krzy\u017ca. Stephaton jest identyfikowany z \u017co\u0142nierzem, kt\u00f3ry da\u0142 Jezusowi g\u0105bk\u0119 namoczon\u0105 winnym octem (zob. J 19,28-30).
\nImi\u0119 Stephaton jest przekr\u0119con\u0105 form\u0105 pochodz\u0105c\u0105 od greckiego s\u0142owa oznaczaj\u0105cego g\u0105bk\u0119. Posta\u0107 ta trzyma drzewiec i g\u0105bk\u0119 w ten sam spos\u00f3b w jaki Longinus trzyma w\u0142\u00f3czni\u0119. Renowacja ikony w 1938 roku nie odkry\u0142a drzewca i g\u0105bki, ale by\u0142y one niew\u0105tpliwie oryginaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 malowid\u0142a. Warto tak\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na str\u00f3j Stephatona. Podczas gdy d\u0142ugo\u015b\u0107 jego ubioru do kolan) charakterystyczna jest dla rzymskiego stroju, to jednak pozosta\u0142a jego cz\u0119\u015b\u0107 sugeruje, i\u017c jest to stra\u017cnik \u015awi\u0105tyni \u017bydowskiej.<\/p>\n

OBSERWATOR<\/strong><\/p>\n

Zza lewego ramienia setnika wyziera ma\u0142a twarz postaci uto\u017csamianej wcze\u015bniej z uzdrowionym s\u0142ug\u0105 setnika. Wydajesi\u0119 jednak, \u017ce jest inaczej. Nie ma \u017cadnej wskaz\u00f3wki, \u017ce setnik obecny przy ukrzy\u017cowaniu to ta sama posta\u0107, kt\u00f3rej syn zosta\u0142 uzdrowiony. Co wi\u0119cej, bli\u017csze spojrzenie na twarz obserwatora ods\u0142ania czubki g\u0142\u00f3w jakby trzech innych os\u00f3b. Dlatego obserwator uwa\u017cany jest za pierwsz\u0105 osob\u0119 w t\u0142umie gapi\u00f3w. Jest to bardziej prawdopodobne ni\u017c sugestia, i\u017c obserwator posiada twarz artysty, kt\u00f3ry mia\u0142by zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 praktyk\u0105, potwierdzi\u0107 w ten spos\u00f3b swoje autorstwo i uwieczni\u0107 siebie jako Chrystusowego \u015bwiadka.<\/p>\n

 <\/p>\n

ANIO\u0141OWIE<\/strong><\/p>\n

Postacie sze\u015bciu anio\u0142\u00f3w s\u0105 poruszone wydarzeniem krzy\u017ca. S\u0105 oni umieszczeni na obu poprzecznych jego ko\u0144cach. Ich gestykulacja r\u0119kami wskazuje na dyskusj\u0119 o tym cudownym misterium – \u015bmierci Syna Bo\u017cego. R\u00f3wnocze\u015bnie anio\u0142owie wzywaj\u0105 nas do zadumy i uwielbienia tej tajemnicy razem z nimi.<\/p>\n

\u015aWI\u0118CI PATRONOWIE<\/strong><\/p>\n

U st\u00f3p krzy\u017ca widzimy ma\u0142o wyra\u017ane wizerunki sze\u015bciu figur. Jedynie dwie postaci s\u0105 dostrzegalne. Przedstawiaj\u0105 one patron\u00f3w Umbrii: \u015bwi\u0119tych Jana i Micha\u0142a. Wed\u0142ug tradycji przypuszcza si\u0119, i\u017c mia\u0142y si\u0119 tam jeszcze znajdowa\u0107 podobizny \u015bw. Rufina, \u015bw. Jana Chrzciciela, \u015bw. Piotra i \u015bw. Paw\u0142a.<\/p>\n

KOGUT<\/strong><\/p>\n

Po prawej stronie malowid\u0142a, obok lewej \u0142ydki Jezusa, znajduje si\u0119 ma\u0142y kogut. Jest on znakiem zdrady Piotra i umieszczony tam zosta\u0142 jako ostrze\u017cenie dla nas wszystkich przed zarozumia\u0142o\u015bci\u0105, pewno\u015bci\u0105, zadufaniem w wierze. Musimy nieustannie zwraca\u0107 si\u0119 ku Ukrzy\u017cowanemu Panu i pragn\u0105\u0107 \u0142aski potrzebnej nam w \u017cyciu (J 18, 25-27).<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

NIEBIA\u0143SKIE POWITANIE <\/strong><\/p>\n

U g\u00f3ry krzy\u017ca widzimy Jezusa odzianego w kr\u00f3lewskie szaty, trzymaj\u0105cego krzy\u017c jako zwyci\u0119skie ber\u0142o. Pan wychodzi z grobu i wst\u0119puje na dw\u00f3r niebia\u0144ski. Dziesi\u0119ciu anio\u0142\u00f3w gromadzi si\u0119 wok\u00f3\u0142 Niego. Pi\u0119ciu z nich maj\u0105c wyci\u0105gni\u0119te r\u0119ce wita Jezusa, kt\u00f3ry sam ma r\u0119k\u0119 podniesion\u0105 w ge\u015bcie pozdrowienia.<\/p>\n

PRAWA R\u0118KA BOGA<\/strong><\/p>\n

Na samej g\u00f3rze krzy\u017ca wida\u0107 praw\u0105 d\u0142o\u0144 Ojca z wyprostowanymi dwoma palcami. Gest ten oznacza\u0142 wskrzeszenie Jezusa. Mo\u017ce to by\u0107 tak\u017ce rozumiane jako b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Boga Ojca na wszystko, co Jezus uczyni\u0142 oraz przyj\u0119cie Go przez Ojca.<\/p>\n

PODSTAWA KRZY\u017bA<\/strong><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z interpretator\u00f3w czarn\u0105 przestrze\u0144 u st\u00f3p krzy\u017ca kojarz\u0105 z obrazem otch\u0142ani, do kt\u00f3rej Jezus zst\u0105pi\u0142 przed wst\u0105pieniem do swego Ojca. Widz\u0105 tak\u017ce w czarnym tle za ramionami Jezusa otwarty gr\u00f3b i figury u do\u0142u krzy\u017ca przedstawiaj\u0105ce \u015bwi\u0119tych Starego Testamentu uwolnionych z otch\u0142ani. Ta interpretacja wydaje si\u0119 jednak ma\u0142o prawdopodobna i by\u0107 mo\u017ce pochodzi z sugestii wysuwanych przed 1938 rokiem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wkr\u00f3tce po swoim nawr\u00f3ceniu, Franciszek prowadzi\u0142 samotne \u017cycie poza murami Asy\u017cu. Pewnego styczniowego dnia 1206 roku mijaj\u0105c zniszczony ko\u015bci\u00f3\u0142ek znany…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":158,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157"}],"collection":[{"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":340,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions\/340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/158"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/frater.lt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}